ÖTV ve KDV’nin Ekonomik Kararlar Üzerindeki Etkileri

Vergi Nedir?; neden alınır, ne için kullanılır, ÖTV ve KDV Nedir?;, öncelikle bu soruların cevaplarının verilmesi vergilerin ekonomik hayatımıza etkilerini anlamak konusunda çok daha ışık tutucu olacağını düşünüyoruz.

Vergi Nedir?

Vergi, devletlerin ekonomik devamlılığını sağlaması için egemenlik gücüne dayanarak vatandaşlarından topladığı bir çeşit hizmet bedeli olarak karşımıza çıkıyor. Vergiler, devletlerce karşılıksız olarak ve genelde ayni olmayan unsurlardan sağlanıyor. Geçmişte çiftçilerin ürünlerinden hükümdara belirli bir oranda pay vermesi şeklinde de ayni olarak da alınıyordu.

Verginin temel amacı, kamu hizmetlerinin devamlılığının sağlanması sırasında mal ve hizmet üretimi yapmaktadır. Bu mal ve hizmet üretimi konusunda gerekli finansmanı ise kamu bütçesinden ayrılan ödenekle finanse etmektedir. Bütçenin en önemli gelir kaynağının başında ise bilinen anlamda toplumdan alınan vergiler sağlamaktadır. Ancak vergiler her zaman kamu hizmetlerinin finansmanı için toplanmaz.

Örneğin, gelişmekte olan ülkelerde devlet, desteklediği sektörlerde vergilerin indirimine giderek o sektörü teşvik edebilir ya da büyümesini istemediği sektörler üzerine ek vergiler koyarak bu sektörün büyümesinde hukuken böyle bir engel koyabilir. Ya da ülkede gittikçe bozulan gelir dağılımında adaleti ise zenginlerden daha çok vergi alarak ya da gelir dağılımında alt sınıfta bulunan vatandaşlarına istisna ve muafiyet gibi ayrıcalıklar sağlayarak vergi harcaması yoluyla gelir dağılımında adaleti sağlayabilir. Vergiler zorunlu ve karşılıksız olarak alınmaktadır. Yani bir vatandaş vergi verdiği için evinin önündeki bozuk asfaltın düzeltilmesi gerektiğini iddia edememektedir. Çünkü vergi, kanunen zorunlu olup karşılığının olacağının vaat edilmediği bir devlet geliridir.

ÖTV VE KDVPin
ÖTV VE KDV

Vergide Ödeme Gücü

Vergi toplanırken kişilerin ödeme gücü dikkate alındığında bu, dolaysız vergileri ifade etmektedir. Halk dilinde kazanan kazandığının vergisini öder şeklinde basit ve isabetli bir tanım yapılabilir. Ödeme gücünün dikkate alınmadığı, hizmeti ve malı satın alan kişilerin geliri ne seviyede olursa olsun ödemesi gerektiği vergilere ise dolaylı vergiler denilebilir. Dünyanın en zengin kişisinin aldığı bir gofret üzerinden ödediği vergi ile pazardaki Ayşe Teyze’nin ödediği vergi miktarı aynıdır.

ÖTV ve KDV’nin Ekonomik Hayatımıza Etkisi

Bu basit tanımlardan yola çıkarak, dolaylı vergilerden olan ÖTV ve KDV’nin ekonomik hayatımıza etkilerini tartışabiliriz. Dolaylı vergilerin genel amacı, ekonomik istikrarı ve gelir dağılımı üzerinde etki yapmasıdır. ÖTV ve KDV harcamalar üzerinden alınmaktadır. Alınan mal ve hizmetlerin fiyatlarına eklenerek tüketiciye nihai olarak etiket fiyatı yansımaktadır.

Etiket fiyatlarına entegre olması nedeni ile toplanması ve tespit edilmesi çok daha kolay olan bu vergiler, vergi kaçakçılığının da minimum düzeyde kalmasına destek sağlıyor. Kaçakçılığa verdiği katkının yanı sıra gelir dağılımına etkisi aynı düzeyde olumlu katkı sağlamıyor. Yukarıda verilen örnekten yola çıkarak, çikolata fiyatının 10 TL olduğunu ve alınan verginin 2 TL olduğunu varsayalım.

Reel gelir yöntemiyle bir inceleme yapalım: 100 TL geliri olan ve 10 TL geliri olan iki tüketici düşünelim. 100 TL gelire sahip kişi 2 TL’lik bir vergiye tabii olurken 10 TL’lik gelire sahip olan kişinin de 2 TL’lik vergiye tabii olmasına rağmen gelire oranla %2 ve %20 lik bir vergi ödemesi yaptığını görüyoruz. Dolaylı vergilerden olan ÖTV ve KDV işte böyle basit bir anlatımla gelir gücünün önemsenmediği bir vergilendirmeye tabii olmaktadır. Kişilerin gelirine kıyasla bu mal ve hizmetlerden vergisel nedenlerden dolayı tüketimden çekinmeye kadar gidecek karar almalara neden olmaktadır.

Bu aradaki oransal farklılık ise gelir dağılımını bozacak bir sistem yaratmaktadır. Geliri az olanların gelirinin daha az hale gelmesi, geliri çok olanların ise gelirlerinde azalma miktarının nispeten daha az olması ile ekonomik kararlarını daha rahat bir şekilde almasına neden olmaktadır. Vergilendirme oranlarında yapılacak değişiklikle hükümetler politikaları gereği gelir dağılımını düzeltebilir veya da bu gelir dağılımını bozacak değişimlere karar verebilir.

Yorum yapın